ਕਤਕਿ ਕਿਰਤੁ ਪਇਆ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਭਾਇਆ॥ ਦੀਪਕੁ ਸਹਜਿ ਬਲੈ ਤਤਿ ਜਲਾਇਆ॥ ਦੀਪਕ ਰਸ ਤੇਲੋ ਧਨ ਪਿਰ ਮੇਲੋ ਧਨ ਓਮਾਹੈ ਸਰਸੀ॥ ਅਵਗਣ ਮਾਰੀ ਮਰੈ ਨ ਸੀਝੈ ਗੁਣਿ ਮਾਰੀ ਤਾ ਮਰਸੀ॥ ਨਾਮੁ ਭਗਤਿ ਦੇ ਨਿਜ ਘਰਿ ਬੈਠੇ ਅਜਹੁ ਤਿਨਾੜੀ ਆਸਾ॥ ਨਾਨਕ ਮਿਲਹੁ ਕਪਟ ਦਰ ਖੋਲਹੁ ਏਕ ਘੜੀ ਖਟੁ ਮਾਸਾ॥ (ਪੰਨਾ 1109) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਫਸਲ-ਕਟਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਏ ਮਨੁੱਖ-ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀ ਜਾਮੇ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਔਗੁਣਾਂ/ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਗਲਤ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਰੂਪੀ ਵਿਕਾਸ-ਪੜਾਅ ’ਚ ਸ਼ੁਭ-ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੱਤਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਸਾਨ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ (ਵਹਾਈ, ਬਿਜਾਈ, ਸਿੰਚਾਈ, ਗੁਡਾਈ, ਦੇਖ-ਭਾਲ ਆਦਿ) ਦੀ ਫਸਲ ਅਰਥਾਤ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਇਉਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਰੂਪੀ ਵਿਕਾਸ-ਪੜਾਅ ’ਚ ਆਪਣੇ ਸੁਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ, ਟਿਕਾਅ ਵਾਲੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਰੂਪੀ ਫਸਲ ਕੱਟ ਲਈ, ਇਸ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸੁਖਾਵਾਂ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੋਝੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੀਵਾ ਜਗ ਪਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ-ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਸੁਕਰਮਾਂ ਰੂਪੀ ਤੱਤ ਅਥਵਾ ਤੇਲ ਨੇ ਇਹ ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਦੀਵਾ ਜਦੋਂ ਬਲਿਆ ਤਾਂ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਚਾਅ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ’ਚ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਰਸ ਸਹਿਤ ਵਰੋਸਾਈ ਗਈ। ਉਹ ਮੰਜ਼ਲ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਜੀਵਨ-ਉਦੇਸ਼ ਸਫਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਗੁਣ-ਵਿਕਾਰ ਹੀ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਦੂਜੇ ਬੰਨੇ ਸ਼ੁਭ ਰੂਹਾਨੀ ਗੁਣ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ’ਚ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ‘ਮਨ’ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਔਗੁਣਾਂ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇ ਮਾਲਕ ਪਰਮਾਤਮਾ! ਆਪ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਦੀਵੀ ਨਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਘਰ ’ਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਨਕ! ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਇਸ ਫਲ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰੁੱਤੇ ਤੂੰ ਵੀ (ਗੁਰੂ-ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਮਨੁੱਖ-ਮਾਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁਕੀਆਂ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਸ ਕਰ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੇਤਰ ਤੋਂ ਕੱਤਕ ਤਕ ਦੀ ਛਿਮਾਹੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਹਰ/ਵਸਲ ਰੂਪ ਕਮਾਈ ਅਥਵਾ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਝੋਲੀ ਭਰ ਲੈ! ਇਹ ਇਨਸਾਨੀ ਜਾਮਾ ਸਫਲ ਕਰ ਲੈ! |